S z k o ł a   P o d s t a w o w a
L E K C J E   T W Ó R C Z O Ś C I

„Człowiek jest twórczy, gdy nie ogranicza się do stwierdzania,
powtarzania, naśladowania, gdy daje coś od siebie, z siebie”.
W. Tatarkiewicz 

Szkoła twórcza to taka, w której – poza wiedzą – rozwijane są przede wszystkim procesy myślenia uczniów. Nie ma tu jałowego przyswajania wiedzy przez ucznia oraz autokratyzmu, co powodowałoby nadprodukcję nudy i lęku. W szkole twórczej rozwija się indywidualne możliwości twórcze oraz zainteresowania uczniów, którzy tym samym nie są bierni, ich zadaniem nie jest jedynie słuchać i przyswajać, ale przede wszystkim współtworzyć – to zwiększa ich aktywność, pozwala samodzielnie odkrywać, badać i tworzyć, redukuje i rozładowuje napięcie. W szkole twórczej tablica i kreda nie są podstawowym środkiem dydaktycznym – tu preferuje się takie metody nauczania, jak: ekspresja ruchowa, plastyczna, drama, rozwiązywanie zagadek, burza mózgów, dokonywanie skojarzeń, abstrahowanie, zabawy badawcze itp.
    Bycie twórczym, tworzenie – to właściwości, które w potocznym rozumieniu twórczości przypisuje się jedynie artystom, a wychowanie twórcze kojarzone jest ze szlifowaniem wąskich uzdolnień. Tymczasem twórczość angażuje całą osobę ucznia, a jej formami mogą być wypowiedzi ustne, literackie, prace konstruktorskie, drama, wytwory plastyczne czy muzyczne.
    Twórczość to przede wszystkim zdolność do stawiania pytań i zadziwiania się światem.
    Tak naprawdę każde dziecko ma wrodzoną potrzebę poznawania świata i odkrywa go z wielką odwagą. Dzieci są niezwykle pomysłowe i produktywne. Zadają dociekliwe pytania, charakteryzując się przy tym swoistym uporem działania. Szkoła twórcza nie blokuje tej wrodzonej aktywności dziecka, a jedynie ją rozwija, pielęgnując w uczniach twórczą postawę, pozwalając, by:

• kierowali się wewnętrzną motywacją i byli zaangażowani w proces uczenia się;
• byli wrażliwi na problemy, a więc dążyli do ich rozwiązania, poszukiwali nowych rozwiązań, nie zniechęcali się porażką, ale traktowali ją jak wyzwanie; by w przyszłości umieli wyciągać wnioski z niepowodzeń oraz reagować elastycznie w obliczu zmian, dostosowywać się do zmieniającego się rynku pracy – bez utraty własnych pasji;
• byli pomysłowi, produktywni i otwarci na zadania przed nimi stawiane;
• byli radośni, zaciekawieni, by umieli się zadziwiać;
• stawali się otwarci na świat i na bliźnich;
• wierzyli w siebie;
• byli za siebie odpowiedzialni;
• cechowała ich płynność i otwartość myślenia, elastyczność, oryginalność i zdolność do abstrakcji;
• umieli mówić o swoich pragnieniach, marzeniach; mieli świadomość siebie, swoich potrzeb, a także dostrzegali potrzeby innych i na nie reagowali.

    By stymulować twórcze możliwości każdego ucznia, wszystkie zajęcia w naszej szkole prowadzone są z wykorzystaniem metod aktywizujących, a dodatkowo dzieci uczestniczą w tzw. lekcjach twórczości.
    Mówiąc o treningu twórczości, o pedagogice twórczości w ogóle, nie można nie wspomnieć o jednym z jej pionierów w Polsce, jakim jest prof. Krzysztof J. Szmidt – twórca takich programów, jak: „Porządek i przygoda” oraz „Żywioły”. Jest on człowiekiem, który wprowadził do polskiej pedagogiki pojęcie lekcji twórczości, stworzył także metodykę tych zajęć, o których kilka słów poniżej.
    Lekcje twórczości zawsze rozpoczynają się od zbudowania klimatu grupowego, wytworzenia atmosfery bezpieczeństwa, relaksu, radości – rozmawiamy o tym, w jakim jesteśmy nastroju, co ciekawego się ostatnio wydarzyło itp. Po tym wstępie zaczyna się tzw. „rozgrzewka”, której zadaniem jest wdrażanie uczestników do myślenia twórczego, wytworzenie atmosfery twórczej zabawy, stanu zdumienia i zaciekawienia. Wtedy np. staramy się zainteresować uczniów intrygującym problemem, pytaniem, na które odpowiedź nie jest łatwa i oczywista, np.:

• Co to jest echo? Gdzie powstaje i gdzie znika?
• Jaki kolor jest najszybszy?
• Do czego może służyć kartka papieru?
• Dlaczego motyl jest jak ołówek?
• Jak znaleźć igłę w stogu siana?
• Co to jest bleblak/ruszak/kliważ? Jeśli nie wiesz – wymyśl.
• Co piszczy w trawie? itp.

    Po pewnym czasie sami uczestnicy zaczynają „bawić się” takimi pytaniami – nie tylko w trakcie trwania lekcji twórczości!
    Po fazie rozgrzewki następuje zasadnicza część lekcji twórczości, będąca niczym innym jak rozwiązywaniem problemów otwartych, czyli tzw. ćwiczenia twórcze – łamigłówki, próby płynności i giętkości myślenia, ćwiczenia w kojarzeniu i metaforyzowaniu, zadania projektanckie, ćwiczenia dramowe, a także tworzenie kreatywnych opowiadań.
    Ćwiczeniami twórczymi może być także nadawanie tytułów utworom muzycznym, rzeźbienie w różnym materiale abstrakcyjnych wytworów i nadawanie im tytułów, znaczeń, tworzenie poezji, projektowanie wymarzonego pokoju i wiele innych.
    Sesja końcowa – bo tak nazywa się ostatnią część lekcji twórczości – polega na podsumowaniu i zebraniu informacji zwrotnych od uczniów. Pozwala na dokonanie uogólnień, odniesienie się do rzeczywistych sytuacji, problemów, w których możemy wykorzystać twórcze myślenie, kreatywność.